fbpx
AUTOR: Marek Golec

Kiedy opłaca się być VATowcem?

Wstęp do VAT

Podatek od towarów i usług jest polską wersją podatku od wartości dodanej (VAT – value added tax), który jest zharmonizowanym podatkiem w Unii Europejskiej. W sprawie tego podatku obowiązuje Dyrektywa Rady Unii Europejskiej, będąca aktem prawnym wskazującym wytyczne wszystkim państwom Wspólnoty.

 

Podatek od towarów i usług stanowi największe źródło dochodu budżetu państwa, dlatego organy podatkowe przywiązują dużą wagę, aby podatnicy poprawnie go rozliczali i odprowadzali we właściwych kwotach.

 

VAT jest jednym z podatków pośrednich, gdyż nie płaci się go tak jak np. podatku dochodowego bezpośrednio do urzędu skarbowego. Jest on zawarty w cenie nabytego towaru lub usługi i de facto konsument uiszcza go sprzedawcy, który następnie rozlicza ten podatek, jako pośrednik. Z powyższego wynika, że ciężar VAT ponosi ostateczny nabywca, czyli konsument, który nie może go odliczyć. Podatek ten nazywany jest również podatkiem obrotowym.

 

Zanim jednak towar lub usługa zostaną nabyte przez konsumenta, czynność tę mogą poprzedzać liczne transakcje między np. producentami, hurtownikami, detalistami, pośrednikami, doradcami, prawnikami, itd. W tym łańcuchu transakcji, z reguły sprzedawca nalicza VAT a nabywca go odlicza, co wynika z zasady neutralności. W niektórych przypadkach ta zasada nie będzie miała zastosowania, mianowicie wtedy, kiedy ogniwem takiego łańcucha będzie podatnik VAT zwolniony, albowiem nie ma on prawa do odliczenia VAT.

 

W tym miejscu zaznaczyć należy, że w niektórych przypadkach przedsiębiorcy muszą być czynnymi podatnikami VAT, ponieważ nie mają z różnych powodów prawa do zwolnienia. Natomiast wielu, zwłaszcza początkujących przedsiębiorców ma możliwość skorzystania ze zwolnienia ze względu na roczne obroty nieprzekraczające 200 tys. zł, co może okazać się bardzo opłacalne, nawet kosztem braku możliwości odliczenia VAT.

 

W tym wpisie odpowiemy sobie m.in. na pytanie kiedy warto być czynnym podatnikiem VAT a kiedy lepiej być podatnikiem VAT zwolnionym.

Podaj Twój adres e-mail i otrzymaj kurs Mistrzostwa Podatkowego

  • W ramach subskrypcji mojego newslettera otrzymasz cztery lekcje kursu Mistrzostwa Podatkowego.
  • Bonus: Arkusz podatkowy pomoże Ci ocenić, która forma opodatkowania jest dla Ciebie najkorzystniejsza - ryczałt, skala podatkowa czy podatek liniowy.
  • Jako instrukcję obsługi arkusza podatkowego otrzymasz nagranie webinaru - "Jak wybrać formę opodatkowania".
  • Arkusz i kurs pomogą Ci zaoszczędzić sporo pieniędzy w taki sposób, że fiskus da Ci spać spokojnie.

Utrata 100 tys. zł przez rejestrację do VAT

Jest wielu właścicieli małych firm, którzy zarejestrowali się jako czynni podatnicy VAT, pomimo że nie mieli takiego obowiązku ze względu na niewysokie obroty. Tacy przedsiębiorcy często też ponoszą niewielkie wydatki, w związku z czym kwoty odliczeń podatku naliczonego bywają u nich znikome.

 

Nierzadko dopiero po kilku latach ci przedsiębiorcy uświadamiają sobie, że w ciągu kilku lat, z powodu podjęcia tej decyzji niepotrzebnie odprowadzili do fiskusa kilkadziesiąt lub nawet ponad 100 tys. zł podatku od towarów i usług.

 

Tak bywa najczęściej w przypadku przedsiębiorców, których klientami są konsumenci, a czasami firmy zwolnione z VAT. Te podmioty generalnie uzależniają decyzje zakupowe od ostatecznej ceny, czyli kwoty brutto. Skoro w cenie usługi lub towaru zawarty jest VAT, przychód przedsiębiorcy w relacji z „nievatowcami” jest pomniejszony o wartość tego podatku.

 

Zobrazujmy ten mechanizm na poniższej grafice.

 

Przyjmijmy, że przedsiębiorca, który mógłby skorzystać, ale nie korzysta ze zwolnienia ze względu na obrót do 200 tys. zł, przez pięć lat, co miesiąc świadczy usługi na rzecz konsumentów na kwotę 10 tys. zł brutto. Jego miesięczny przychód jest pomniejszony do kwoty 8 130 zł, gdyż 1 870 zł stanowi VAT odprowadzany do urzędu skarbowego. Pomijamy tutaj zagadnienie związane z odliczeniem podatku naliczonego od zakupów.

 

Łatwo policzyć, że przez pięć lat taki przedsiębiorca odprowadził 112 200 zł VAT (1 870 zł x 12 miesięcy x 5 lat), do czego nie byłby zobowiązany, gdyby nie zarejestrował się jako podatnik VAT czynny.

 

Zobaczmy na poniższej grafice jak wygląda ten mechanizm u podatnika zwolnionego z VAT.

Jak można wywnioskować, podatnik zwolniony z VAT zamiast odprowadzić do organu podatkowego 112 200 zł w okresie pięciu lat, tego podatku w ogóle nie odprowadza.

 

Nadmienić należy, że ostateczna korzyść przedsiębiorcy zwolnionego z VAT jest nieco niższa niż 112 200 zł. Wynika to chociażby z faktu, że w razie zwolnienia z VAT podstawa opodatkowania podatkiem dochodowym byłaby wyższa ze względu na osiąganie wyższych przychodów. Jednak dzięki świadomemu podejściu przez pięć lat przedsiębiorca zwolniony z VAT i tak zaoszczędza ok. 100 tys. zł. Kwota ostatecznej oszczędności byłaby uzależniona m.in. od formy i stawki opodatkowania podatkiem dochodowym.

Kiedy warto być czynnym podatnikiem VAT?

Współpracując z kontrahentami będącymi tzw. vatowcami zazwyczaj warto zarejestrować się jako czynny podatnik VAT.

 

Wynika to z założenia, że nasz kontrahent odliczy sobie VAT z naszej faktury, w myśl zasady neutralności, o której już wspomnieliśmy. Zatem, z takim odbiorcą umawiamy się na wynagrodzenie w kwocie netto, dzięki czemu ciężar VAT nie spadnie na nas, jak ma to często miejsce w relacji z „nievatowcami”. Przy takich postanowieniach umownych, w tej relacji nikt nie odczuje negatywnych skutków podatku od towarów i usług, gdyż sprzedawca „przerzuci” VAT na nabywcę a nabywca go sobie odliczy.

 

Przyjmijmy, że świadczymy innemu vatowcowi usługę o wartości 10 000 zł netto. W takiej sytuacji na fakturze doliczamy VAT w stawce 23% i kwota brutto faktury wyniesie 12 300 zł. My odprowadzamy 2 300 zł VAT do urzędu skarbowego a nasz kontrahent odlicza sobie tę kwotę.

Skoro mówimy o zasadzie neutralności, to dlaczego korzystne może okazać się zarejestrowanie jako czynny podatnik VAT?

 

Odpowiedzią na to pytanie jest możliwość odliczania VAT od faktur zakupowych, do czego nie mają prawa podatnicy zwolnieni.

 

Ponadto dokonując wielu zakupów związanych ze świadczeniem usług opodatkowanych VAT, będziemy mieli prawo odliczyć podatek naliczony z tych faktur, dzięki czemu te zakupy będą po prostu tańsze.

Kiedy masz prawo odliczyć VAT?

Prawo do odliczenia VAT przysługuje Ci wtedy, kiedy zakup potwierdzony fakturą jest związany nie tylko z Twoją działalnością gospodarczą, a ze sprzedażą opodatkowaną. Wyjaśnijmy co to dokładnie znaczy.

 

Załóżmy, że jesteś czynnym podatnikiem VAT i świadczysz usługi „ovatowane” np. doradcze. Celem świadczenia tych usług nabywasz usługę szkoleniową, abyś mógł jeszcze lepiej doradzać Twoim klientom. Otrzymujesz fakturę za szkolenie od czynnego podatnika VAT, na której jest wskazana kwota netto, brutto i podatek w stawce 23%. Od tej faktury przysługuje Ci prawo do odliczenia VAT.

 

Są też przypadki, kiedy czynny podatnik VAT nie może odliczyć podatku naliczonego. Tak się co do zasady dzieje w razie zakupu usług noclegowych i gastronomicznych. W przypadku wydatków samochodowych, jeżeli samochody osobowe wykorzystywane są również dla celów prywatnych, odliczyć można tylko 50% VAT.

 

Tak więc, w przypadku uczestnictwa w szkoleniu stacjonarnym w odległej miejscowości, od zakupu usługi szkoleniowej VAT odliczysz w całości, od paliwa tylko w 50% a do odliczenia VAT z faktury za nocleg nie będziesz miał prawa.

 

W przypadku czynnego podatnika VAT mogą wystąpić takie okoliczności, że nie będzie miał on prawa do odliczenia VAT od niektórych faktur zakupowych. Wynika to z faktu, że czynni podatnicy VAT mogą dokonywać czynności opodatkowanych, jak i zwolnionych przedmiotowo z VAT.

 

Dobrym przykładem jest informatyk który świadczy usługi IT a oprócz tego prowadzi szkołę językową. Nauka języków obcych jest przedmiotowo zwolniona z VAT. W tej sytuacji taki przedsiębiorca odliczy VAT od zakupów związanych z działalnością informatyczną, gdyż zakup związany jest ze sprzedażą opodatkowaną, ale nie odliczy VAT od zakupów związanych ze sprzedażą zwolnioną, tj. związanych z prowadzeniem szkoły językowej.

 

Ponadto w przypadku faktur zakupowych, których nie można jednoznacznie przyporządkować do działalności opodatkowanej lub zwolnionej, co do zasady należy stosować proporcję w odliczeniu VAT.

Praktyka pokazuje, że proporcji będą podlegały nieliczne typy zakupów. Za przykład możemy podać usługi księgowe, telekomunikacyjne, koszty biurowe czy samochodowe. Oczywiście, jeśli np. samochód informatykowi służy tylko do działalności informatycznej, wtedy te zakupy zostaną przyporządkowane do sprzedaży opodatkowanej i nie będą podlegały omawianej tutaj proporcji. Pamiętać jednak należy, że jeśli samochód wykorzystywany jest również do celów prywatnych, wtedy prawo do odliczenia VAT jest ograniczone do 50%.

 

Wniosek dla przedsiębiorców powinien być taki, że przy współpracy z biurem rachunkowym powinni oni jasno komunikować księgowym, które faktury dotyczą sprzedaży opodatkowanej, które zwolnionej, a których nie można jednoznacznie przyporządkować. Innymi słowy, faktury zakupowe w takiej sytuacji należy podzielić na trzy grupy.

Stawki VAT w Polsce

Poruszyliśmy już wątek sprzedaży opodatkowanej, zatem warto wspomnieć jakie stawki podatku od towarów i usług obowiązują w naszym kraju.

 

Poniżej są podane obowiązujące stawki wraz z przykładami ich zastosowania.

 

23% – stawka podstawowa, która ma zastosowanie, kiedy dla danego towaru lub usługi nie stosuje się stawki obniżonej lub zwolnienia,

 

8% – stawka obniżona, którą stosuje się m.in. dla czasopism specjalistycznych, usług budowlanych/remontowych w przypadku budynków i lokali mieszkalnych, dostawy budynków i lokali mieszkalnych, usług zakwaterowania, niektórych usług gastronomicznych,

 

5% – stawka obniżona, którą objęte są m.in. książki, w tym e-booki, żywność dla niemowląt i małych dzieci, smoczki, pieluszki, foteliki do przewozu dzieci w samochodach, artykuły higieniczne,

 

0% – stawka stosowana m.in. dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, eksportu towarów, usług transportu międzynarodowego.

Podatnik zwolniony z VAT

Generalnie, są dwa rodzaje zwolnień z podatku od towarów i usług:

 

  • przedmiotowe – ze względu na rodzaj dostarczanego towaru (np. budynki i lokale, uogólniając, z rynku wtórnego) lub ze względu na charakter świadczonej usługi (np. medyczne, stomatologiczne, pośrednictwa finansowego, nauczania języków obcych, wynajmu lokali mieszkalnych wyłącznie na cele mieszkaniowe),
  • dla drobnych podatników – ze względu na obrót nieprzekraczający 200 tys. zł rocznie.

 

W przypadku stosowania jedynie zwolnienia przedmiotowego podatnicy nie muszą zważać na limity kwotowe. Natomiast tzw. drobni podatnicy sprzedający towary lub świadczący usługi, które z zasady są opodatkowane VAT, muszą bacznie się przyglądać rocznemu obrotowi, aby mieć pewność odnośnie możliwości korzystania ze zwolnienia z VAT lub mieć świadomość utraty tego prawa.

Możliwość stosowania zwolnienia ze względu na obrót

Podatnicy, którzy z tytułu:

 

  • odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,
  • eksportu towarów,

 

nie przekroczyli w poprzednim roku podatkowym 200 000 zł, mają prawo do skorzystania ze zwolnienia z VAT dla drobnych podatników.

 

Uwaga! Limit ten wylicza się w proporcji u podatników rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej w danym roku podatkowym.

 

Jeżeli jednak podatnik korzystający ze zwolnienia ze względu na obrót do 200 tys. zł wykonuje czynności, które podlegają opodatkowaniu VAT (np. usługa szkoleniowa) i w trakcie roku podatkowego przekroczy limit sprzedaży, wtedy ma obowiązek zarejestrowania się jako czynny podatnik VAT co najmniej na dzień przed przekroczeniem tego limitu.

 

Nie każda sprzedaż wlicza się do limitu 200 tys. zł, dlatego wielu przedsiębiorcom a nawet księgowym trudno jest dopilnować momentu przekroczenia limitu. Nierzadko po kilku latach podatnikom zdarza się dowiadywać, że od dawna powinni być zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni. Niestety wtedy zazwyczaj mają duże zaległości podatkowe.

 

Zgodnie z art. 113 ust. 2 ustawy o VAT, do limitu 200 tys. zł nie wlicza się:

 

1) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem na terytorium kraju;

1a) sprzedaży na odległość towarów importowanych, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem na terytorium kraju;

2) odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług, zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3, z wyjątkiem:

a) transakcji związanych z nieruchomościami,

b) usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 (usługi finansowe),

c) usług ubezpieczeniowych

– jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych;

3) odpłatnej dostawy towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

 

Z powołanego przepisu wynika, że czynności zwolnione przedmiotowo z VAT (np. nauka języków obcych) nie wliczają się do limitu.

 

Zatem, jeśli przedsiębiorca z tytułu nauczania języków obcych (zwolnienie przedmiotowe na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 28 ustawy o VAT) osiąga obrót 150 tys. zł rocznie i tyle samo wynosi jego obrót z tytułu prowadzenia szkoleń z przemawiania publicznego, limit nie zostaje przekroczony. Szkolenia nadal mogą być zwolnione z VAT ze względu na obrót.

 

Natomiast podatnik osiągający roczny obrót w wysokości 150 tys. zł z tytułu świadczenia usług pośrednictwa kredytowego (zwolnienie przedmiotowe na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT), osiągając jednocześnie obrót w wysokości 150 tys. zł rocznie z tytułu prowadzenia szkoleń z przemawiania publicznego, doprowadza do tego, że limit 200 tys. zł zostaje przekroczony. Dzieje się tak, dlatego że usługi pośrednictwa kredytowego wliczają się do limitu, pomimo że są zwolnione przedmiotowo z VAT. W tej sytuacji przedsiębiorca będzie miał status podatnika czynnego i szkolenia będą opodatkowane w stawce 23%.

 

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku osób zajmujących się wynajmem nieruchomości mieszkalnych na cele mieszkaniowe (zwolnienie przedmiotowe na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT). Obrót z wynajmu, nawet jeśli jest on rozliczany na gruncie podatku dochodowego w źródle przychodów, którym jest tzw. najem prywatny, to na gruncie podatku od towarów i usług wlicza się do limitu 200 tys. zł.

Kto nie może skorzystać ze zwolnienia ze względu na obrót?

Ze zwolnienia ze względu na obrót nie mogą skorzystać m.in. podatnicy świadczący usługi prawnicze, doradcze, jubilerskie, ściągania długów, w tym factoringu.

 

Cały katalog podmiotów wykluczonych z prawa do stosowania zwolnienia ze względu na niewysokie obroty zawarty jest w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT. Zatem, zanim zdecydujesz się na skorzystanie ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, upewnij się, że ono Ci przysługuje.

 

Wartym nadmienienia jest, że podmioty nieposiadające siedziby działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej również nie mogą skorzystać z tego zwolnienia.

Kiedy jeszcze opłaca się być vatowcem?

Oprócz uprzednio przytoczonej podstawowej zasady wskazującej na opłacalność zarejestrowania się jako czynny podatnik VAT, wynikającej z zasady neutralności i możliwości odliczania VAT od zakupów, warto rozważyć rejestrację m.in. w takich przypadkach jak:

 

  1. sprzedaż towarów lub usług w stawce obniżonej,
  2. wchodzenie w duże inwestycje związane ze sprzedażą opodatkowaną,
  3. świadczenie usług na rzecz zagranicznych firm.

 

Sprzedaż towarów lub usług w stawce obniżonej

Jeżeli dokonujesz sprzedaży w stawce obniżonej np. 5% lub 8% i tej sprzedaży towarzyszą zakupy w stawce podstawowej, tj. 23%, warto policzyć czy wygeneruje się nadwyżka VAT naliczonego (czyli tego, który możesz odliczyć) nad VAT należnym (czyli tego, który doliczasz, inaczej mówiąc, który należy się urzędowi skarbowemu). Jeśli tak, pojawia się VAT do zwrotu lub do przeniesienia na kolejne okresy.

 

Takie sytuacje mają często miejsce w przypadku firm remontowo-budowlanych, będących czynnymi podatnikami VAT, które wykonują swoje usługi w nieruchomościach mieszkalnych i nabywają materiały w stawce 23%. Jak się domyślasz, VAT z tych faktur podlega odliczeniu. Materiały są zużywane celem wykonania usługi, która jest opodatkowana w stawce obniżonej – 8%. W skład usługi wchodzą zużyte materiały i robocizna. Zatem, powstaje oszczędność w wysokości 15% na podatku od towarów i usług w odniesieniu do materiałów.

 

Zanim przejdziemy do przykładu, zapoznajmy się jeszcze z istotną teorią w tym zakresie.

 

Zgodnie z art. 41 ust. 12 pkt 1 ustawy o VAT, stawkę podatku w wysokości 8% stosuje się do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji, przebudowy lub robót konserwacyjnych dotyczących obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Tak więc, usługa montażu drzwi w budynku lub lokalu mieszkalnym jest opodatkowana w stawce 8%.

 

W tym miejscu należy zastrzec, że w myśl art. 41 ust. 12b ustawy o VAT, do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym nie zalicza się:

 

  1. budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m2,
  2. lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m2.

 

Niemniej, w przypadku remontu takich nieruchomości, stosownie do art. 41 ust. 12c ustawy o VAT, stawkę podatku w wysokości 8%, stosuje się do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym (czyli do 300 m2 lub 150 m2) w całkowitej powierzchni użytkowej.

 

Innymi słowy, w razie remontu domu jednorodzinnego, którego powierzchnia użytkowa wynosi 400 m2 lub lokalu mieszkalnego, którego powierzchnia użytkowa wynosi 200 m2, usługa remontowa w proporcji 3/4 będzie opodatkowana w stawce 8%, a w proporcji 1/4 w stawce 23%.

 

Uściślijmy, że przy ustalaniu wysokości stawki podatku nie ma znaczenia czy sprzedaż jest dokonywana na rzecz firmy czy osoby prywatnej. Stawka obniżona w wysokości 8% dotyczy nieruchomości mieszkalnych, bez znaczenia czy nabywcą towarów lub usług jest konsument czy podmiot gospodarczy.

 

Innymi słowy, może przydarzyć Ci się, że ekipa remontowa stwierdzi, że skoro poprosiłeś o fakturę na firmę z tytułu wykonanej przez ekipę usługi remontowej lokalu mieszkalnego, bo np. zajmujesz się obrotem nieruchomościami, to zastosuje stawkę 23%. W tej sytuacji firma budowlana nie będzie miała racji. Nie ma w tym miejscu znaczenia komu wykonują usługę (konsumentowi czy podmiotowi gospodarczemu) a co jest przedmiotem remontu. Jeśli będzie to lokal mieszkalny, to co do zasady faktura powinna być wystawiona w stawce 8%.

 

W przypadku nieruchomości niemieszkalnych zastosowania nie znajdzie stawka obniżona a podstawowa – 23%, oczywiście o ile sprzedawca nie korzysta ze zwolnienia ze względu na obrót do 200 000 zł.

 

Przykład

 

Firma zajmuje się sprzedażą drzwi wraz z usługą montażu. Odbiorcami jej usług są właściciele mieszkań. Zatem, w tym przypadku usługa montażu drzwi jest opodatkowana w stawce 8%. Co ważne, ta usługa zawiera w sobie koszt zakupu drzwi, i dlatego nie mówimy o dostawie towaru opodatkowanej w stawce 23%.

 

Firma nabywa w hurtowni 10 par drzwi za łączną kwotę 5 000 zł brutto. Stawka VAT na drzwi wynosi 23%. Następnie świadczy usługę montażu i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 10 000 zł brutto.

 

Zakup 10 par drzwi = 5 000 zł brutto

Kwota netto = 5 000 zł / 1,23 = 4 065 zł (zaokrąglając do pełnych złotych)

VAT naliczony (czyli ten, który można odliczyć) = 5 000 zł – 4 065 zł = 935 zł

 

Usługi montażu 10 par drzwi = 10 000 zł brutto

Kwota netto = 10 000 zł / 1,08 = 9 259 zł (zaokrąglając do pełnych złotych)

VAT należny (czyli ten, który należy doliczyć) = 10 000 zł – 9 259 zł = 741 zł

 

Z powyższych wyliczeń wynika, że do zwrotu lub do przeniesienia na kolejne okresy jest 194 zł VAT. Należy dodać, że monter drzwi może odliczać VAT również od wielu innych zakupów związanych z jego działalnością.

Duże inwestycje związane ze sprzedażą opodatkowaną

Załóżmy, że chcesz nabyć od dewelopera nową nieruchomość np. w celu:

 

  • wykorzystywania jej jako biuro w Twojej firmie,
  • wynajmu innej firmie na cele związane z jej działalnością gospodarczą (np. sklep, biuro, kancelaria),
  • zainwestowania wolnych środków, aby ta nieruchomość była udostępniana turystom (najem krótkoterminowy), jak to często bywa w miejscowościach górskich lub nadmorskich.

 

Powinieneś wiedzieć, że nowe nieruchomości są opodatkowane VAT, który można odliczyć, pod warunkiem, że ich zakup będzie służył sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Co do zasady, stawka VAT dla dostawy nieruchomości mieszkalnych wynosi 8% a niemieszkalnych 23%, o czym już wspomnieliśmy.

 

Ponadto, ze względu na opodatkowanie VAT, kupujący nie zapłaci podatku od czynności cywilnoprawnych.

 

Jak już widzisz, można odliczyć sporą kwotę VAT.

 

Przykład

 

Inwestor nabywa w miejscowości wypoczynkowej lokal niemieszkalny za kwotę 500 tys. zł brutto.

 

Kwota brutto = 500 000 zł

Kwota netto = 500 000 zł / 1,23 = 406 504 zł (zaokrąglając do pełnych złotych)

VAT naliczony (czyli ten, który można odliczyć) = 500 000 zł – 406 504 zł =  93 496 zł

 

Następnie inwestor wynajmuje go firmie (operatorowi), która zajmuje się świadczeniem usług zakwaterowania na rzecz turystów. Taki wynajem przez inwestora na rzecz firmy będzie opodatkowany w stawce 23%, co potwierdzają interpretacje podatkowe. Operator natomiast, na podstawie umowy podpisanej z inwestorem, będzie świadczył w nieruchomości inwestora usługi zakwaterowania na rzecz turystów, które są opodatkowane w stawce 8%. Jest to jeden z modeli współpracy z operatorami, który od strony podatkowej, w mojej ocenie, jest najwygodniejszy.

 

Firma trudniąca się najmem turystycznym zapewne jest czynnym podatnikiem VAT i ten podatek powinna sobie odliczyć. Zatem, podpisując umowę z tą firmą wskazane jest ustalić wynagrodzenie wyrażone w kwocie netto, aby w myśl zasady neutralności doliczyć VAT, który operator odliczy. Tym sposobem, dzięki zarejestrowaniu się jako czynny podatnik VAT, w przytoczonym przykładzie inwestor odlicza prawie 100 000 zł VAT! Należy dodać, że inwestor może odliczać VAT również od wielu innych zakupów związanych z jego sprzedażą opodatkowaną.

 

Uwaga! Takich odliczeń mogą dokonać również osoby, które nie mają zarejestrowanej pozarolniczej działalności gospodarczej i rozliczają się z podatku dochodowego w ramach tzw. najmu prywatnego. W tym miejscu należy zastrzec, że podatnicy mogą rozliczać się w ramach źródła przychodów, którym jest tzw. najem prywatny pod warunkiem, że ich najem nie nosi znamion działalności gospodarczej. Te osoby też mają prawo zarejestrować się jako czynni podatnicy VAT i odliczyć podatek od towarów i usług.

Odliczenie VAT od innych dużych zakupów

Odchodząc od inwestycji w kurortach, warto wspomnieć, że w razie gdy nowa nieruchomość zostanie nabyta i wynajęta innemu vatowcowi, który w niej będzie prowadził np. sklep, biuro, kancelarię, przedstawiony powyżej mechanizm wygląda podobnie również w tych przypadkach.

Ponadto, do dużych odliczeń często dochodzi przy nabyciu nieruchomości, która zostanie wykorzystywana na cele biurowe, magazynowe czy produkcyjne podatnika.

 

Jako inny przykład wysokich odliczeń można podać nabycie licencji, maszyn produkcyjnych czy samochodów, choć w przypadku samochodów osobowych wykorzystywanych zarówno do celów prywatnych, jak i do celów działalności gospodarczej, odliczenie jest ograniczone.

Świadczenie usług na rzecz zagranicznych firm

Świadcząc usługi na rzecz zagranicznych firm, poza kilkoma wyjątkami, polski przedsiębiorca nie odprowadzi VAT do polskiego urzędu skarbowego. VAT zostanie rozliczony przez kontrahenta w jego kraju. Tak się dzieje, ponieważ ma tutaj zastosowanie mechanizm odwrotnego obciążenia (ang. reverse charge). Inaczej mówiąc, w sytuacji wykonania usługi na rzecz zagranicznego podmiotu gospodarczego, zgodnie z zasadą ogólną, obowiązek rozliczenia VAT spoczywa na nabywcy.

 

Pokrótce, powyższe oznacza, że polski przedsiębiorca wystawiając fakturę nie doliczy do niej VAT, dodając na niej adnotację odnośnie mechanizmu odwrotnego obciążenia. Skoro faktura nie będzie zawierała kwoty VAT, to w miejscu, w którym wskazuje się stawkę podatku należy nanieść skrót „NP” pochodzący od słów „nie podlega” celem doprecyzowania, że sprzedaż nie podlega opodatkowaniu w Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Polski podatnik nie jest jednak zwolniony z obowiązku rozpoznania tej sprzedaży w jednolitym pliku kontrolnym (JPK). Na dodatek, tę sprzedaż należy również wykazać w informacji podsumowującej (VAT-UE), jeżeli usługa jest świadczona na rzecz firmy z kraju Wspólnoty Europejskiej.

 

Zgodnie z art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami.

 

Z analizy powołanego przepisu można wysnuć wniosek, że w razie świadczenia usług na rzecz kontrahenta zagranicznego, polski przedsiębiorca ma prawo odliczyć VAT od zakupów związanych z wykonywaniem tych czynności. Zasadę tę stosuje się pomimo faktu, iż sprzedaż nie podlega opodatkowaniu w Polsce. Warunkiem uprawniającym do odliczenia VAT jest świadczenie takich usług, które byłyby opodatkowane w razie świadczenia ich na rzecz kontrahenta polskiego. Nadto, należy posiadać dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami.

 

Zatem, świadcząc usługi na rzecz zagranicznych podmiotów gospodarczych, warto zastanowić się nad rejestracją jako tzw. vatowiec, gdyż generalnie VAT nie zostanie doliczony do kwoty usługi a możliwe jest jego odliczenie od zakupów związanych z wykonywaniem tych czynności.

 

Przykład

 

Informatyk świadczy usługi na rzecz firmy z Niemiec. W tym celu nabył komputer za kwotę 12 300 zł brutto. Po wykonaniu usługi, która nie podlega opodatkowaniu w Polsce, wystawia fakturę firmie niemieckiej na kwotę 10 000 euro z adnotacją „reverse charge”.

 

VAT należny (czyli ten, który się dolicza, innymi słowy, który należy się urzędowi skarbowemu) = 0 zł

Kwota brutto z tytułu zakupu komputera = 12 300 zł

Kwota netto z tytułu zakupu komputera = 12 300 zł / 1,23 = 10 000 zł

VAT naliczony (czyli ten, który można odliczyć) = 12 300 zł – 10 000 zł = 2 300 zł

 

Z powyższych wyliczeń wynika, że do zwrotu lub do przeniesienia na kolejne okresy jest 2 300 zł VAT. Warto wystąpić o zwrot, jeżeli w średnim lub długim terminie nie wystąpi sprzedaż opodatkowana w Polsce. Innym rozwiązaniem jest zawnioskowanie o zwrot podatku na rachunek VAT, z którego można opłacać m.in. PIT i ZUS.

 

Zasadnym jest w tym miejscu dodać, że informatyk może odliczać VAT również od wielu innych zakupów związanych z jego działalnością.

Czy trzeba obawiać się zwrotu VAT?

W przypadku, gdy w danym okresie rozliczeniowym kwota VAT naliczonego jest wyższa od kwoty VAT-u należnego, podatnik ma prawo do przeniesienia tej różnicy na następne okresy lub do jej zwrotu na rachunek bankowy. Podstawowy termin zwrotu VAT to 60 dni. W pewnych przypadkach można uzyskać zwrot podatku w terminie 25 dni.

 

Pomimo przysługującego prawa do zwrotu VAT, wielu podatników obawia się o niego występować, ponieważ często następstwem tego są czynności sprawdzające. Nie każdy czuje się komfortowo w kontakcie z organem podatkowym. Niemniej, jeżeli Twoje księgi podatkowe są prowadzone rzetelnie i z nich wynika, że masz nadwyżkę VAT-u naliczonego nad VAT należnym, czynności sprawdzające powinny gładko przebiec, tym bardziej, że urzędy skarbowe dysponują zarówno Twoimi Jednolitymi Plikami Kontrolnymi, jak i Twoich kontrahentów, z których czerpią dużo informacji.

 

Być może zastanawiasz się jak sprawić by Twoje księgi podatkowe były prowadzone rzetelnie, aby kontakt z fiskusem mentalnie Cię nie obciążał. W tym celu warto mieć porządek w dokumentacji, współpracować z dobrym biurem rachunkowym i omawiać swoje decyzje biznesowo-podatkowe z doradcą podatkowym, co może Ci zaoszczędzić dużo pieniędzy lub dużo kłopotów albo jednego i drugiego.

Autor wpisu: Marek Golec
Absolwent ekonomii i finansów międzynarodowych uczelni Université Sorbonne Paris Nord we Francji. Doradca podatkowy (numer wpisu 13709). Oprócz ogromnej wiedzy podatkowej inwestuje w nieruchomości i jest przedsiębiorcą. Co ważne, mówi o podatkach naprawdę prostym językiem. Rozumie biznesy klientów i uczestników szkoleń.

Podaj Twój adres e-mail i otrzymaj kurs Mistrzostwa Podatkowego

  • W ramach subskrypcji mojego newslettera otrzymasz cztery lekcje kursu Mistrzostwa Podatkowego.
  • Bonus: Arkusz podatkowy pomoże Ci ocenić, która forma opodatkowania jest dla Ciebie najkorzystniejsza - ryczałt, skala podatkowa czy podatek liniowy.
  • Jako instrukcję obsługi arkusza podatkowego otrzymasz nagranie webinaru - "Jak wybrać formę opodatkowania".
  • Arkusz i kurs pomogą Ci zaoszczędzić sporo pieniędzy w taki sposób, że fiskus da Ci spać spokojnie.

Sprawdź inne wpisy, które Cię zainteresują:

AUTOR: Marek Golec
Optymalizacja podatkowa Podatek dochodowy Spółki 0

Uważaj na utratę 9% CIT

Przekształcenie z jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o. doprowadzi do utraty prawa do 9% CIT przez pierwsze dwa lata działalności spółki. Tak się natomiast nie stanie w przypadku...

AUTOR: Marek Golec, Grzegorz Grabowski, Patryk Piotr Smęda
VAT 2

VAT w e-biznesie i transakcjach międzynarodowych

Jeśli sprzedajesz usługi elektroniczne (np. e-booki, szkolenia i kursy online) lub towary konsumentom w innych krajach Unii Europejskiej, najprawdopodobniej czeka Cię płacenie VAT w każdym kraju Wspólnoty. Zobacz...

AUTOR: Marek Golec, Patryk Piotr Smęda
VAT 0

Nowy JPK po nowemu

O jakich zmianach w nowym JPK musisz wiedzieć? Jakie masz obowiązki wobec biura rachunkowego? Które kody Ciebie...

Dyskusja

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *